Μόνο την πρώτη φορά «την πάτησε»
Απόψε το βράδυ η ποδοσφαιρική ομάδα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό ετοιμάζεται να γράψει ιστορία: Να εξασφαλίσει την πρόκριση στην τελική φάση του Μουντιάλ για πρώτη φορά εδώ και παραπάνω από μισό αιώνα! Σε περίπτωση που η ΛΔ Κονγκό επικρατήσει την Τζαμάικα στο ματς που ξεκινάει τα μεσάνυχτα στο Μεξικό, θα προκριθεί για πρώτη φορά μετά το 1974, όταν και κατάφερε να είναι η πρώτη ποδοσφαιρική ομάδα από την υποσαχάρια Αφρική που το καταφέρνει.
Εκείνη η παρουσία της ομάδας (που τότε δεν ονομαζόταν ΛΔ Κονγκό, αλλά Ζαϊρ, και βρισκόταν υπό την μπότα ενός αδίστακτου και πανίσχυρου δικτάτορα, του Μομπούτου Σέσε Σέκο) είχε προκαλέσει τότε τεράστια εντύπωση. Λογιζόταν ως η ατραξιόν του τουρνουά, που τότε είχε φιλοξενηθεί στην Δυτική Γερμανία. Κι αυτά που έγιναν εκεί συζητιούνται ακόμα και τώρα από τους ιστορικούς των Μουντιάλ και όχι μόνο…
Μπορεί να μην σκόραρε ούτε ένα γκολ και να δέχτηκε 14 (!) στα τρία ματς της, ωστόσο έδειξε τα πιο αντιφατικά στοιχεία: Μια κατάρρευση και ήττα ντροπιαστική 9-0 από τη Γιουγκοσλαβία (με τον Ντούσαν Μπάγεβιτς να πετυχαίνει χατ-τρικ), αλλά κι ένα ρωμαλέο παιχνίδι απέναντι στη Βραζιλία, όπου ηττήθηκε μεν, αλλά «μόνο» με 3-0. Οι ιστορίες από εκείνο το Μουντιάλ πραγματικά ξεπερνούν τη φαντασία.
Το ποδόσφαιρο στην αχανή περιοχή του Κονγκό το έφεραν οι Βέλγοι αποικιοκράτες, όμως γρήγορα αγαπήθηκε από τον ντόπιο πληθυσμό. Μετά τα πρώτα ταραγμένα χρόνια της ανεξαρτησίας (το 1960), όταν η χώρα βίωσε προσπάθειες διαμελισμού της, δολοφονία του πρωθυπουργού της Πατρίς Λουμπούμπα και τελικά στρατιωτικό πραξικόπημα υπό τον Μομπούτου, η μπάλα βρέθηκε στο παρασκήνιο. Ήταν ο δικτάτορας, όμως, που την έφερε πάλι στη σκηνή. Διαπίστωσε γρήγορα πόσο «ενωτική» μπορούσε να γίνει η μπάλα σε μια αχανή και ποικιλόμορφη χώρα, γι’ αυτό επένδυσε μαζικά στις ποδοσφαιρικές επιτυχίες.
Η ομάδα συμμετείχε για πρώτη φορά στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής του 1965 και κατέληξε στην 5η θέση. Τρία χρόνια αργότερα, όμως, στην Αιθιοπία, ανέβηκε για πρώτη φορά στην κορυφή της Αφρικής, κατακτώντας το τρόπαιο με νίκη 1-0 στον τελικό επί της Γκάνα. Για μια δεκαετία θεωρούνταν από τις καλύτερες ομάδες της ηπείρου και σίγουρα η καλύτερη της «μαύρης» Αφρικής. Το 1972 έφτασε μέχρι τα ημιτελικά του Κόπα Άφρικα και το 1974 κατέκτησε τον δεύτερο τίτλο της στην Αίγυπτο, λίγους μόλις μήνες πριν το Μουντιάλ.
Στα προκριματικά εκείνου του Μουντιάλ έδειξε πολύ αντιφατικό πρόσωπο. Στον πρώτο γύρο με το Τόγκο έμεινε στο 0-0 εκτός πριν το διαλύσει εντός με 4-0. Στον δεύτερο γύρο αντιμετώπισε το Καμερούν, που τότε ξεκινούσε τη δική του λαμπρή πορεία. Νίκησε εκτός με 1-0 κι ετοιμαζόταν για έναν ακόμα θρίαμβο, αλλά το δεύτερο ματς το έχασε με το ίδιο σκορ (0-1) κι έτσι το ζευγάρι οδηγήθηκε σε τρίτη αναμέτρηση-μπαράζ, όπου οι Ζαϊρινοί νίκησαν με 2-0. Νέος αντίπαλος η Γκάνα, ήττα 1-0 εκτός και 4-1 εντός, που την έφερε στην τελική φάση.
Αντίπαλοι σ’ αυτόν τον μίνι όμιλο ήταν η Ζάμπια και το Μαρόκο και οι αναμετρήσεις προμηνύονταν αμφίρροπες, όμως οι Ζαϊρινοί πέρασαν… αέρας. Με 4/4 νίκες και συνολικά γκολ 9-1 έγιναν η πρώτη ομάδα της υποσαχάριας Αφρικής που έπαιρνε την πρόκριση για το Μουντιάλ.
Η ΦΙΦΑ τότε έδινε πριμ 500.000 δολαρίων (περίπου 3,5 εκ. δολάρια σε σημερινές τιμές), ένα ποσό εξωπραγματικό για τους παίκτες και την επιτυχία τους, το οποίο όμως η κυβέρνηση αρνούνταν να τους το δώσει. Ο Μομπούτου είχε ήδη «ανταμείψει» πολλούς παίκτες της ομάδας που είχαν κατακτήσει το Κόπα Άφρικα πριν λίγο καιρό δίνοντας στον καθένα από ένα σπίτι κι ένα αυτοκίνητο και θεώρησε ότι δεν έπρεπε να έχουν άλλες απαιτήσεις. Οι παίκτες, όμως, ήθελαν και τα χρήματα που είχαν κερδίσει.
Η αντιπαράθεση αυτή έφτασε μέχρι και τις ημέρες των αγώνων, αφού οι υπεύθυνοι της ομοσπονδίας έλεγαν στους παίκτες και τον Γιουγκοσλάβο προπονητή Βίντινιτς ότι θα τους πληρώσουν σε γερμανικό έδαφος, όταν θα έπαιρναν και οι ίδιοι τα λεφτά από τη ΦΙΦΑ. Η ομάδα έπαιξε και το πρώτο της ματς στα τελικά, όπου είχε αξιόλογη παρουσία αν και ηττήθηκε 2-0 από τη Σκωτία. Οι παίκτες διακρίθηκαν για την αντοχή και την ταχύτητά τους, υπήρχαν μάλιστα συζητήσεις για κάποιους από αυτούς να μετακινηθούν σε ευρωπαϊκούς συλλόγους.
Μετά το ματς με τη Σκωτία κι ενόψει της αναμέτρησης με τη Γιουγκοσλαβία έσκασε το νέο: Η ομοσπονδία ανακοίνωσε ότι τα χρήματα δόθηκαν μεν από τη ΦΙΦΑ, αλλά «κατευθύνθηκαν στο Ζαϊρ αμέσως», δηλαδή στις τσέπες του Μομπούτου και των ανθρώπων της ομοσπονδίας! Οι παίκτες επαναστάτησαν και δεν ήθελαν να παίξουν με τη Γιουγκοσλαβία. Υποχώρησαν μόνο από ένα μείγμα απειλών και επίκλησης στο φιλότιμο, αλλά σ’ εκείνο το ματς αποφάσισαν να κάνουν ένα είδος… λευκής απεργίας, να μην τρέχουν όσο πριν και να μην προσπαθούν, με συνέπεια να δεχτούν εννέα (!) γκολ από τους Γιουγκοσλάβους.
Ο ποδοσφαιρικός αστικός μύθος, μάλιστα, λέει ότι πριν από το ματς με τη Γιουγκοσλαβία στα αποδυτήρια εμφανίστηκε ένας μάγος (!), απεσταλμένος του Μομπούτου, που έδωσε στους παίκτες να πιουν με το ζόρι ένα μαγικό μαντζούνι, φτιαγμένο από μυαλά πιθήκου! Για να πάρουν δύναμη, καθώς ο Μομπούτου διαπίστωσε στο ματς με την Σκωτία (που το παρακολούθησε από την τηλεόραση) ότι στο τέλος είχαν κουραστεί. Βεβαίως το φίλτρο όχι μόνο δεν βοήθησε, αλλά σύμφωνα με μαρτυρίες των ίδιων των παικτών ανακάτεψε και τα στομάχια τους.
Ο απελπισμένος Βίντινιτς, ο οποίος επίσης δεν είχε πληρωθεί, αναγκάστηκε να αντικαταστήσει μόλις στο 18’ του ματς τον βασικό γκολκίπερ Καζάντι, όταν διαπίστωσε πως… ό,τι πήγαινε μέσα έγραφε. Ο εφεδρικός γκολκίπερ Τουμπιλάντου έμεινε στην ιστορία όταν η πρώτη επαφή του με τη μπάλα ήταν να τη… μαζέψει από τα δίχτυα του, μετά από ένα απευθείας φάουλ στο 21’.
Μετά απ’ αυτό το ματς τα πράγματα αγρίεψαν. Ο Μομπούτου άρχισε τις ευθείες απειλές ενόψει του τελευταίου ματς με την παγκόσμια πρωταθλήτρια Βραζιλία, το οποίο ήταν και θεωρητικά το πιο δύσκολο. Διαμήνυσε στους παίκτες ότι δεν θα τους επιτρέψει να γυρίσουν στην πατρίδα αν χάσουν με περισσότερα από τρία γκολ διαφορά. Οι παίκτες πίστεψαν τις απειλές, μπήκαν στο γήπεδο και… έχασαν με 3-0. Όσο «έφτανε» στους Βραζιλιάνους για να πάρουν την πρόκριση, αλλά και στους ίδιους για να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Μια από τις κορυφαίες σκηνές… ιλαροτραγωδίας στην ιστορία των Μουντιάλ εκτυλίχθηκε σ’ αυτό το ματς. Πριν από ένα φάουλ που ήταν έτοιμος να εκτελέσει ο Ριβελίνο της Βραζιλίας κι ενώ οι Ζαϊρινοί είχαν σχηματίσει τείχος, ξαφνικά και πριν την εκτέλεση ο αρχηγός του Ζαϊρ Μουέπου Ιλούνγκα έφυγε από το τείχος και κλώτσησε τη στημένη μπάλα! Οι αγγλόφωνοι σχολιαστές το απέδωσαν σε άγνοια κανονισμών, αλλά αργότερα ο Ιλούνγκα είπε ότι γνώριζε πολύ καλά τον κανονισμό, όμως το έκανε επίτηδες για να αποβληθεί! Ο Ρουμάνος διαιτητής Ραϊνέα του έδειξε την κίτρινη κάρτα.
Όταν η αποστολή επέστρεψε στο Ζαϊρ τους περίμενε ένα στρατιωτικό ανοιχτό φορτηγό (!), το οποίο τους οδήγησε απευθείας στο παλάτι του Μομπούτου. Ο οποίος τους έβγαλε έναν λόγο όλο ύβρεις και απειλές επί δύο ώρες και σαν επίλογο τους τόνισε ότι αν αποπειραθούν να του εναντιωθούν άλλη φορά θα καταλήξουν στη φυλακή! Σαν τιμωρία, πάντως, για την ανυπακοή τους, έδωσε εντολή να μην εγκαταλείψει κανείς τη χώρα, οπότε όλες οι συζητήσεις περί ευρωπαϊκών μεταγραφών έπεσαν στο κενό.
