Τόσο «κοντά» μας, αλλά και τόσο άγνωστο…
Το Πράσινο Ακρωτήρι ήταν επί αρκετά χρόνια κομμάτι της ποδοσφαιρικής καθημερινότητάς μας, από τότε που ο Νόνι Λίμα και ο ανηψιός του, ο Ντανιέλ Μπατίστα, όχι μόνο ήλθαν στη χώρα μας, αλλά ρίζωσαν εδώ, έγιναν συμπατριώτες μας και μάλιστα ο Μπατίστα έπαιξε και στην εθνική Ελλάδας. Τα τελευταία χρόνια η σύνδεση «αποκαταστάθηκε» με τον Βαρέλα, τον Γκάρι Ροντρίγκες. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν γνωρίζουμε παρά ελάχιστα γι’ αυτά τα δέκα ηφαιστειογενή νησιά του Ατλαντικού, τα οποία έχουν συνολική έκταση όσο σχεδόν ο νομός… Λασιθίου!
Οι απορίες έγιναν εντονότερες μετά το ψυχωμένο πρώτο παιχνίδι της ποδοσφαιρικής ομάδας στο Μουντιάλ και το 0-0 που κατάφεραν να αποσπάσουν από την Ισπανία. Με πρώτες και καλύτερες τις εξής: Σε ποιο από τα νησιά βρίσκεται το… πράσινο ακρωτήρι, που έδωσε το όνομά του στη χώρα; Και γιατί ενώ η χώρα έχει στο όνομά της το πράσινο, η ομάδα έχει κύριο χρώμα στη σημαία και στην ποδοσφαιρική της φανέλα το μπλε;
Σ’ αυτές τις ερωτήσεις απαντάει το άρθρο, που παράλληλα δίνει και μερικά ακόμα παράξενα στοιχεία για τη χώρα και τον λαό της. Το Μουντιάλ, άλλωστε, έχει και αυτόν τον… εκπαιδευτικό σκοπό: Να γνωρίζουμε καλύτερα χώρες και λαούς.
1. Το όνομα που παραπέμπει σε… άλλη χώρα!
Το όνομα «Cabo Verde» (Πράσινο Ακρωτήρι) δεν αναφέρεται σε κάποιο ακρωτήριο των ίδιων των νησιών. Προέρχεται από το ακρωτήριο Cap-Vert στη σημερινή Σενεγάλη, το δυτικότερο σημείο της ηπειρωτικής Αφρικής. Δηλαδή η χώρα ονομάστηκε από μια γεωγραφική τοποθεσία που βρίσκεται εκτός των συνόρων της! Οι Πορτογάλοι ονόμασαν τα νησιά έτσι για να έχουν μια ιδέα στο πού ακριβώς βρίσκονται τα νησιά σε σχέση με την ηπειρωτική Αφρική.
2. Το Πράσινο Ακρωτήρι δεν είναι ιδιαίτερα… πράσινο
Παρά το όνομά του, μεγάλο μέρος των νησιών είναι άνυδρο, ημιερημικό και συχνά πλήττεται από ξηρασίες. Η εικόνα πολλών νησιών θυμίζει περισσότερο τα Κανάρια ή ακόμα και τμήματα της Σαχάρας παρά έναν καταπράσινο τροπικό παράδεισο, όπως θα περίμενε κανείς.
3. Κάποτε σχεδίαζε να ενωθεί με άλλη χώρα
Μετά την ανεξαρτησία του το 1975, υπήρξε πραγματικό πολιτικό σχέδιο για ένωση του Πράσινου Ακρωτηρίου με τη Γουινέα Μπισάου, επειδή και οι δύο περιοχές υπήρξαν αποικίες της Πορτογαλίας. Οι δύο χώρες είχαν κοινό απελευθερωτικό κίνημα και ακόμη και οι πρώτες σημαίες τους ήταν σχεδόν ίδιες (με βασικά χρώματα το κόκκινο, το κίτρινο και το πράσινο) Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
4. Το μπλε της σημαίας δεν είναι τυχαίο.
Το 1991 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές και η νέα κυβέρνηση θέλησε να απομακρυνθεί από τα επαναστατικά σύμβολα της δεκαετίας του 1970. Το αποτέλεσμα ήταν η υιοθέτηση νέας σημαίας στις 22 Σεπτεμβρίου 1992. Το βαθύ μπλε φόντο συμβολίζει τον Ατλαντικό Ωκεανό και τον ουρανό. Για ένα αρχιπέλαγος δέκα νησιών που βρίσκεται 570 χιλιόμετρα μακριά από την αφρικανική ακτή, η θάλασσα είναι πολύ πιο καθοριστική για την ταυτότητά του από οποιαδήποτε χερσαία αναφορά. Οι σχεδιαστές ήθελαν να τονίσουν ότι το Κάμπο Βέρντε είναι πρωτίστως ένα ατλαντικό κράτος. Τα δέκα κίτρινα αστέρια αντιπροσωπεύουν τα δέκα κύρια κατοικημένα νησιά του αρχιπελάγους. Η διάταξή τους σε κύκλο παραπέμπει στην ενότητα του κράτους.
5. Ήταν ακατοίκητα τα νησιά όταν τα ανακάλυψαν οι Πορτογάλοι
Σε αντίθεση με σχεδόν όλα τα αφρικανικά κράτη, το Πράσινο Ακρωτήρι δεν είχε αυτόχθονο πληθυσμό πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων τον 15ο αιώνα. Τα νησιά ήταν εντελώς ακατοίκητα. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν Πορτογάλοι άποικοι και Αφρικανοί σκλάβοι.
6. Περισσότεροι Καποβερντιανοί ζουν στο εξωτερικό παρά στη χώρα
Ο πληθυσμός της χώρας είναι περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι, αλλά η διασπορά σε ΗΠΑ, Πορτογαλία, Γαλλία, Ολλανδία και άλλες χώρες υπολογίζεται σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από ένα εκατομμύριο άτομα. Είναι από τις χώρες με τη μεγαλύτερη διασπορά αναλογικά με τον πληθυσμό της.
7. Σχεδόν δεν έχει αυτόχθονα θηλαστικά
Επειδή τα νησιά ήταν απομονωμένα και ακατοίκητα, δεν ανέπτυξαν σχεδόν καθόλου ενδημικά θηλαστικά. Το μοναδικό αυτόχθονο θηλαστικό θεωρείται ένα είδος νυχτερίδας. Τα υπόλοιπα (κατσίκες, γάτες, ποντίκια κ.ά.) εισήχθησαν από ανθρώπους.
8. Η παλιά πρωτεύουσα ήαν κάποτε η πλουσιότερη πόλη της Δυτικής Αφρικής
Η τωρινή πρωτεύουσα είναι η Πράια, αλλά η παλιά πρωτεύουσα, η Σιντάντε Βέλια (παλιά πόλη) υπήρξε τον 16ο αιώνα ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια του Ατλαντικού. Από εκεί περνούσαν πλοία προς την Αμερική, την Ευρώπη και την Αφρική, ενώ αποτελούσε βασικό κόμβο του δουλεμπορίου.
9. Οι φάλαινες συνέβαλαν στην καποβερντιανή μετανάστευση
Τον 18ο και 19ο αιώνα αμερικανικά φαλαινοθηρικά πλοία από τη Νέα Αγγλία σταματούσαν στα νησιά για να στρατολογήσουν ναυτικούς. Πολλοί Καποβερντιάνοι εγκαταστάθηκαν μόνιμα στις ΗΠΑ και έτσι δημιουργήθηκαν οι πρώτες μεγάλες κοινότητες της διασποράς.
10. Είναι μία από τις πιο δημοκρατικές χώρες της Αφρικής
Παρότι απέκτησε την ανεξαρτησία του μόλις το 1975, κατατάσσεται συστηματικά ανάμεσα στις πιο σταθερές και δημοκρατικές αφρικανικές χώρες, με ειρηνικές εναλλαγές κυβερνήσεων και πολύ χαμηλά επίπεδα πολιτικής βίας.
10+1. Το όνομά του άλλαξε επίσημα το 2013
Η χώρα ζήτησε πριν από 12 χρόνια από τον ΟΗΕ και τα ξένα κράτη να χρησιμοποιούν διεθνώς μόνο το πορτογαλικό όνομα «Cabo Verde» και όχι μεταφράσεις όπως Cape Verde, Cap-Vert ή Πράσινο Ακρωτήρι. Είναι από τις λίγες χώρες που επιμένουν επίσημα να μην μεταφράζεται το όνομά τους. Οπότε ακόμα και ο δικός μας τίτλος είναι… λανθασμένος!